PL EN UA
Strona Główna » Uczelnia » Towarzystwo przyjaciół nauk

Towarzystwo przyjaciół nauk

http://www.tpn.vt.pl/

Towarzystwo Przyjaciół Nauk w Przemyślu reprezentuje najstarszą w regionie i jedną z pierwszych w Polsce społecznych instytucji naukowych. Powstało w 1909 r. na fali odradzającego się życia naukowego i kulturalnego w Galicji. Promotorami powstania TPN byli przedstawiciele miejscowej inteligencji polskiej, profesorzy Seminarium Duchownego i szkół średnich, lekarze, adwokaci, architekci i inni. Pierwszym prezesem TPN został wybrany znany adwokat przemyski, poseł na Sejm Krajowy, a jednocześnie wybitny działacz społeczny Leonard Tarnawski. Statut towarzystwa zakładał organizację w Przemyślu nowoczesnej placówki naukowej, wyposażonej we własne wydawnictwo i bibliotekę, prowadzące archiwum i muzeum, a jednocześnie rozwijające badania naukowe, głównie w dziedzinie nauk społecznych. Założone cele TPN realizował nadspodziewanie szybko i skutecznie, czemu sprzyjała niesłychana pracowitość i ofiarność jego działaczy. Wkrótce po powstaniu powołano do życia własny periodyk naukowy pod nazwą "Rocznik Przemyski", który ukazuje się do dzisiaj. Biblioteka Naukowa TPN stanowiła przed II wojną światową najpoważniejszą instytucję tego rodzaju w mieście. O jej randze świadczy liczba i wartość księgozbioru; w jego składzie w 1939 r. odnotowano aż 20.000 starodruków. Archiwum TPN zbudowano na bazie staropolskiego Archiwum Akt Dawnych Miasta Przemyśla i innych zespołów, z których większość miejscowi historycy odnaleźli i ocalili od zniszczenia. Podwaliny Muzeum TPN dały zbiory braci Osińskich, z których z czasem wyrosła poważna instytucja, dziś znana pod nazwą Muzeum Narodowe Ziemi Przemyskiej. Po II wojnie światowej władze komunistyczne zakazały działalności TPN, a jego zbiory rozparcelowano po różnych instytucjach (starodruki powędrowały do Biblioteki tworzonego wówczas UMCS w Lublinie). Towarzystwo reaktywowane w 1956 r. działa prężnie do naszych czasów. W ostatnich latach przeniosło cenne zbiory biblioteczne do nowej siedziby, do wyremontowanej własnymi siłami kamienicy przy ul. Kościuszki 7. Od 10 lat prezesem TPN jest prof. dr hab. Zdzisław Budzyński, który w PWSW pełni funkcję prorektora.

Współpraca między TPN i PWSZ jest w takiej sytuacji czymś naturalnym i efektywnym. Towarzystwo walnie przyczyniło się swoimi staraniami do powstania przemyskiej uczelni, oddając na ten cel swoje zbiory i pracownie, udostępniając zasoby i i środowiskowe kontakty. Otwarło łamy czasopisma naukowego "Rocznik Przemyski" dla pracowników naukowych PWSZ, zwiększając tym samym możliwości rozwoju młodej kadry naukowej. Umożliwiło udział historyków zatrudnionych w PWSZ w realizowanych przez siebie projektach badawczych, w tym KBN. Uruchomienie w ramach PWSZ kierunku historia i archiwistyka stało się zwieńczeniem dziesięcioleci badań naukowych, realizowanych przez miejscowych historyków i archiwistów, we współpracy z ośrodkami naukowymi w kraju i zagranicą. Bodaj najbardziej spektakularnym przykładem wzajemnych korzyści jakie dała współpraca TPN - PWSZ było powołanie do życia Wszechnicy Przemyskiej, w ramach której luminarze polskiej nauki i kultury prowadzą w Przemyślu wykłady, otwarte dla wszystkich zainteresowanych.

PWSW Przemyśl na YouTube
Zapraszamy na nasz NK profil!